Goethe

Op http://athenaeum.nl vind je mijn bespreking van Goethe. Kunstwerk des Lebens, een uitstekende biografie van de grote Duitse schrijver door Rüdiger Safranski.


De Duitse filosoof Rüdiger Safranski schreef biografieën over Schopenhauer, Nietzsche en Heidegger, en studies over het kwaad, de romantiek en de vriendschap tussen Goethe en Schiller. Het zijn allemaal prachtige boeken voor mensen die meer over geschiedenis, literatuur en filosofie willen lezen. Ook in Goethe. Kunstwerk des Lebens bewijst Safranski zijn kunnen. De biografie van Duitslands met afstand grootste schrijver is vlot geschreven, diepzinnig en wijst je subtiel op wat een goed en rijk leven is.

Amsterdamse Boekennacht

Een avond voor en door echte lezers, die niet alleen graag lezen, maar die er ook van houden - zoals op athenaeum.nl dagelijks valt na te lezen - om hun gedachten over een zojuist gelezen boek onder woorden te brengen en hun ervaring met anderen te delen. Kortom, een avond met de makers van wat volgens sommigen de mooiste en meest inhoudelijke internetboekhandel van Nederland is.

14 maart in boekhandel Athenaeum op het Spui, tijdens de Amsterdamse Boekennacht. Onder meer Pieter Hoexum, Luzjika Adema van Kooten en ik presenteren boeken die veel indruk op ons hebben gemaakt. Het programma van de avond vind je hier.

Brieven aan de bondskanselier

Op een bijeenkomst met schrijvers vroeg Willy Brandt eens wie hem bij gelegenheid met toespraken kon helpen. 'Ik, de schrik van veel burgers', zei Günter Grass later, 'was de enige die zijn vinger opstak'. Het was een begin van een vriendschap tussen twee Nobelprijswinnaars, verbonden door hun inzet voor een socialer en democratischer Duitsland.

Het zijn twee zwaargewichten. Günter Grass, de geëngageerde schrijver die in duizenden bladzijden – Die Blechtrommel, Katz und Maus, Ein weites Feld – een eigenzinnig beeld van de Bondsrepubliek schiep. En Willy Brandt, de bondskanselier die met één beeld – zijn Kniefall voor het monument van het joodse getto in Warschau – een ander Duitsand liet zien.

Hun briefwisseling - tegen de driehonderd briven van 1964 tot 1990, met een achtergrondessay, een register en talrijke afbeeldingen - geeft inzicht in het cultuurpolitieke debat in Duitsland in de jaren zestig en zeventig. Het gaat over West-Duitsland, de DDR, Amerika, Vietnam, Griekenland, studentenprotesten, het milieu, atoomenergie, Europa. Maar wat vooral indruk op me heeft gemaakt is de inzet van de twee mannen voor hun land, de inzet voor een beter, beschaafder en democratischer Duitsland.

Lees verder in De Groene Amsterdammer.

Rainer Maria Rilke

De Duitse dichter Rainer Maria Rilke schreef tussen 1903 en 1908 zijn Briefe an einen jungen Dichter. Hierin gaf hij de tamelijk onbekend gebleven, jonge dichter Franz Xaver Kappus raad: over poëzie, liefde en gevoelens van angst.

De brieven behoren voor mij tot de mooiste werken in de Duitse taal. Ze zijn even poëtisch als filosofisch, en bevatten zowel diepe wijsheden als concrete voorstellen die je helpen om moeilijke momenten in je leven het hoofd te bieden. 

 

En u moet niet schrikken als er voor u een verdriet opdoemt, zo groot als u nog nooit eerder hebt gezien; als er zoals licht en wolkenschaduwen een onrust over uw handen komt en over uw hele doen en laten. U moet denken dat er iets met u gebeurt; dat het leven u niet heeft vergeten; dat het u in zijn hand houdt; het leven zal u niet laten vallen.

We hebben geen reden, om wantrouwen tegenover onze wereld te hebben, want ze is niet tegen ons. Heeft zij angsten, dan zijn het onze angsten, heeft zij afgronden, dan horen deze afgronden bij ons, zijn er gevaren, dan moeten we proberen van ze te houden.

Interview met Ton Rozeman

Schrijver Ton Rozeman geeft donderdagavond 9 januari een interview over zijn verhalenbundel Wat ik van liefde weet in de literaire talkshow Boek Nu! in Rotterdam.

Rozeman schreef eerder de verhalenbundels Misschien maar beter ook (2004) en Nu gaat het gebeuren (2007). Hij schrijft vaak over gewone mensen die worstelen met anderen en zichzelf. Rozemans verhalen zijn eenvoudig geschreven, de dialogen zijn sterk en realistisch. Neem de volgende zinnen uit Koffer, een verhaal dat oogt als een prozagedicht:

 

ik dacht dat het een bevlieging was

dat ze het niet meende

maar toen ze de avond daarna

thuis kwam van haar werk

zette ze een pizza in de oven

eentje

geen twee

als ik ook pizza wilde moest ik die

van mijn ogen geld kopen

koop een pizza die opgewarmd is, zei ze,

want die oven is van mij, van mij

alleen

 

Meer informatie over het interview vind je op de site van theater Walhalla. 

 

Bach, Engelse suite nr. 2

Martha Argerich. Ze speelt snel, intens, vol gevoel. Het oogt sensueel.
Ivo Pogorelich. Hij speelt streng, technisch briljant, mathematisch. Misschien wel precies zoals Bach het in zijn hoofd had.

Toen hij in 1980 niet de erkenning kreeg van de voltallige jury van het Chopin Concours en in de derde ronde naar huis werd gestuurd, stapte een boze Martha Argerich op. "Pogorelich is een genie", zei ze.

Ivo Pogorelich stopte in 1996, na de dood van zijn pianodocente, die ook zijn geliefde was, met spelen. Pas jaren later trad hij weer op.

 

Eenzaamheid als offensief

In Duitsland is het nieuwe boek van de schrijver Botho Strauß verschenen: Lichter des Toren. Der Idiot und seine Zeit. Een zoektocht naar eenzaamheid en inspiratie.

Op literaturkritik.de lees je mijn recensie van dit boek.

Rätselhaft, obskur und inspiriert von großen Einzelgängern – so präsentiert sich Strauß in „Lichter des Toren“. Trotz der Verschlossenheit, die mit der Eremiten-Perspektive verbunden ist, sind die Gedanken reich und lesenswert – gerade durch ihren Widerstand gegen Auffassungen, die uns vertraut geworden sind. Strauß ist sich seiner Radikalität bewusst, und findet dafür eine ebenso leichte wie zauberhafte Wendung: „Man kann in die Einsamkeit nur gehen als in eine unerhörte Offensive.