Terug naar Mecklenburg

Op athenaeum.nl vind je mijn bespreking van Restwärme, de debuutroman van de Duitse schrijfster Kerstin Preiwuß. Zij beschrijft hierin de jeugd van de hoofdfiguur Marianne, haar vader en de angsten die voor Marianne verbonden zijn met de reis terug naar haar kindertijd: is er iets in haar beschadigd doordat haar vader zo bruut was? Heeft haar vader zijn geestelijke problemen aan zijn dochter overgedragen?

Per Leo: Flut und Boden

De Duitse schrijver Per Leo heeft met Flut und Boden een knap debuut geschreven. In de roman beschrijft Leo het leven van zijn eigen grootvader, een prominente SS'er. Pas als Leo het leven van zijn grootvader vergelijkt met dat van diens broer, krijgt hij een beter beeld van zijn eigen familie en van Duitsland in de twintigste eeuw. De familieroman Flut und Boden is stilistisch sterk. Leo overtuigt daarbij door zijn scherpe observaties over de zwartste bladzijden uit de Duitse geschiedenis, en ons gebrek aan kennis daarvan.

Lees verder op athenaeum.nl.

De Berlijnse dagboeken van Max Frisch

In Duitsland is het groot literair nieuws: de verschijning van Aus dem Berliner Journal, een keuze uit de Berlijnse dagboeken van Max Frisch. En dat is terecht. Frisch is een dagboekschrijver pur sang, die fraaie portretten van collega's als Günter Grass schildert. Bovendien heeft Frisch een scherp oog voor de politieke en culturele ontwikkelingen in Oost-Berlijn. Ruim twintig jaar moesten lezers op het dagboek wachten. Nu is bij Suhrkamp de eerste selectie uit de dagboeken verschenen.

Je vindt mijn recensie van Aus dem Berliner Journal op athenaeum.nl.

Frank Schirrmacher 1959-2014

Vorige week overleed de Duitse publicist en journalist Frank Schirrmacher. Hij werd 54 jaar oud. Schirrmacher was uitgever van het feuilleton van de Frankfurter Allgemeine Zeitung en geldt als een van de belangrijkste Duitse intellectuelen. Hij speelde een grote rol in tal van debatten.

Zijn dood is in Duitsland groot nieuws - niet alleen omdat die veel te vroeg komt. Bondspresident Joachim Guack zei dat Duitsland zijn "stem van verstand" zal missen. De stem van Schirrmacher was in veel cultuurpolitieke debatten te horen, of het nu om de omgang met de DDR, het SS-lidmaatschap van Günter Grass of - recentelijk - digitalisering ging. Schirrmacher had een open blik: het ging hem om geistige Freiheit, om vrijheid van de geest.

"Van de literatuur", schrijft een van zijn collega's in de Frankfurter Allgemeine, "keerde hij zich op een zeker moment af, omdat hij leek te merken, dat het beslissende intussen ergens anders bedacht wordt - de laatste tijd in de debatten over informatietechnologie, die hij als geen ander vormgaf".
Dat geeft te denken.

Uwe Timm - De macht van begeerte

In het jongste nummer van De Groene vind je mijn recensie van Uwe Timms roman De macht van begeerte.

'De kemphaan tikt alleen met zijn naar een ander mannetje, maar verwondt het niet. Zo slaan ook de mannen in Uwe Timms roman De macht van begeerte met hun vuisten op elkaars borst, maar doen elkaar niet echt pijn. Ook al gaat de een met de vrouw van de ander naar bed.

In zijn roman Die Wahlverwandtschaften (1809) beschreef Goethe de emotionele en fysieke aantrekkingkracht tussen mensen als chemische stoffen. Het adellijke echtpaar Eduard en Charlotte krijgt bezoek van Otto en Ottilie, de nacht van Charlotte. Man en vrouw worden "kruiselings" verliefd: Eduard voelt zich aangetrokken tot Ottilie en Otto tot Charlotte. Het is een raadselachtige roman in Goethes werk. Raadselachtig, omdat hij veel vragen oproept. Hoe verhoudt de natuur zich tot de moraal? Handel je door wat de natuur je ingeeft, of uit eigen vrije wil? Volg je passie, of verstand? "Een werk even mondain als Duits", schreef Thomas Mann, "een wonderlijk ding van geslaagdheid en reinheid van compositie, van rijkdom aan betrekkingen, verbinding, geslotenheid". Ook in Uwe Timms roman De macht van begeerte (in het Duits verschenen als Vogelweide) gaat het om emotionele en fysieke aantrekkingskracht, om liefde en affaires. Goethe schreef: "De affiniteiten worden pas interessant als ze scheidingen teweeg brengen". Timm schrijft: "Het is de honger en de dorst van het lichaam naar het lichaam. Niet naar zomaar een lichaam, maar naar dat ene". En wat bij Goethe de chemie is, is bij Timm de ornithologie.'

Lees verder in De Groene Amsterdammer.

Europese Literatuurprijs

Op 3 juni wordt op een feestelijke avond de shortlist van de Europese Literatuurprijs bekendgemaakt. De kanshebbers worden geselecteerd door een vakjury onder voorzitterschap van Alexander Rinnooy Kan. Lezers, schrijvers, critici en vertalers spreken een lofrede uit voor de vijf genomineerden. Ik houd die avond een lofrede op een boek van een Duits schrijver.

Meer informatie over de avond vind je hier.

Meer licht

In Meer licht laten negen Europese schrijvers zich inspireren door de vermeende laatste woorden van Johann Wolfgang von Goethe: 'Mehr Licht'!. De essays, brieven, korte verhalen en overdenkingen verwijzen naar de Verlichting, Joseph Conrads Heart of Darkness en Goethes Faust. Meer licht brengt het werk van buitenlandse, vaak onbekende schrijvers verrassend onder de aandacht. Door niet alleen gevestigde namen, maar ook jong talent aan het woord te laten. Door een speelse confrontatie met Goethe, of door de laatste woorden van de schrijver van een politieke pointe te voorzien.

Je kunt hier verder lezen.