zaterdag 28 april 2012
De laatste inkt van Günter Grass
Deze maand ontstond ophef over het gedicht Was gesagt werden muss van Günter Grass. De 84-jarige schrijver stelt in dit gedicht dat Israel de wereldvrede bedreigt. In kritische, emotionele passages klaagt Grass Israel aan:
Warum sage ich erst jetzt,
gealtert und mit letzter Tinte:
Die Atommacht Israel gefährdet
den ohnehin brüchigen Weltfrienden
In meer zakelijke passages schrijft Grass dat Israel en Iran zich moeten houden aan internationale verdragen, en de controle daarop:
(…) unbehinderte und permanente Kontrolle
des israelischen atomaren Potentials
und der iranischen Atomanlagen
durch eine internationale Instanz.
Op het gedicht valt van alles aan te merken. En dat deden critici dan ook. De reacties waren zo fel, omdat Grass - juist om zijn critici voor te zijn - schrijft over de Duitse misdaden – Verbrechen - in de Tweede Wereldoorlog. En dat woord gebruikt Grass opnieuw, als het gaat om wat Israel van plan zou zijn: Verbrechen. Grass komt niet los van de Tweede Wereldoorlog, en juist dat maakt zijn gedicht zo omstreden. Het is vergelijkbaar met de redenering van Joschka Fischer in de jaren negentig. Duitsland mocht niet zwijgend toezien bij de misdaden in Bosnië. Juist Duitsers niet, vanwege hun verleden. Een andere reden voor de commotie is dat Grass zelf, vanwege zijn lidmaatschap van de SS, niet onomstreden is.
De beschuldigingen aan het adres van Grass waren soms overdreven (“antisemiet”), vaak vergezocht (“het is een Europese traditie de Joden vlak voor Pesach aan te klagen”) en in het beste geval sarcastisch (“Grass behoort tot de Duitsers die het de Joden nooit zullen vergeven wat zij hun hebben aangedaan”). En Grass’ kwaliteit als schrijver is ongetwijfeld groter dan die als politiek commentator. Het gedicht markeert in elk geval een verandering: een Duitse dichter oordeelt over Israel. Dat zullen meer Duitsers gaan doen. En anders dan de 84-jarige Grass, die met zijn ‘letzter Tinte/ laatste inkt’ schrijft, zullen Duitse jongeren daarbij steeds minder aandacht laten uitgaan naar de Tweede Wereldoorlog, en steeds meer naar het heden.
maandag 26 maart 2012
Vogelreis Zuid-Limburg
Mijn verslag van een vogelreis naar Zuid-Limburg kun je hier lezen. Waargenomen soorten: Oehoe (Maastricht), Grauwe Gors (Sibbe), Velduil (Sittard). De foto’s zijn van Oscar en Jolanda Balm.



maandag 12 maart 2012
Recensie: Eugen Ruge
Eugen Ruges In Zeiten des abnehmenden Lichts werd in 2011 bekroond met de Deutscher Buchpreis, een van de belangrijkste literaire onderscheidingen. En dat is begrijpelijk: Ruge maakt de ingewikkelde Duitse geschiedenis toegankelijk, de conflicten van de personages invoelbaar. De DDR staat weer op in deze roman. Maar of het een aanklacht tegen het kapitalisme, of een verlangen naar vroeger is, dat laat Ruge in het midden: hij roept het land op door beelden, geuren en nauwkeurig beschreven herinneringen.
Lees hier verder.
Lees hier verder.
maandag 5 maart 2012
Die Zwille
In 1973 publiceerde Jünger een roman die zo anachronistisch was dat je hem als een bewuste provocatie kunt zien: Die Zwille. Het boek lijkt op de Duitse adolescentenroman aan het begin van de twintigste eeuw: Die Verwirrungen des Zöglings Törleß van Robert Musil (1906), Unterm Rad (1905) van Hermann Hesse en niet te vergeten het hoofdstuk over Hanno uit Die Buddenbrooks (1901) van Thomas Mann. Ook die verhalen gaan over kwetsbare, gevoelige jongens die vermalen dreigen te worden in een kunstvijandige maatschappij die geen medelijden kent. ‘Er konnte nicht mitmachen’, schrijft Jünger over Clamor, de hoofdpersoon van Die Zwille. ‘Er hatte nicht einmal unten, geschweige denn oben seinen Platz.’
maandag 20 februari 2012
Thomas Mann en de Nobelprijs
Wat kocht Thomas Mann van zijn Nobelprijs (200.000 Reichsmark)?
Een Buick. Een Fiat Limousine. Een grammofoon.
En veel platen van Wagner.
Een Buick. Een Fiat Limousine. Een grammofoon.
En veel platen van Wagner.

zondag 29 januari 2012
Afgelopen weekend was ik voor Natuurmonumenten op Texel.
Begroeiing van schelpeneilandjes halen, zodat de vogels er dit voorjaar weer kunnen broeden.
Ik mis Texel. Ik mis de ruimte, ik mis de vogels, ik mis de wintersoep van mevrouw Kingma.
Abonneren op:
Posts (Atom)